Isko, binuhay pamanang gusali sa Binondo

Pinangunahan ni Manila Mayor Francisco “Isko” Moreno Domagoso ang pagpapailaw ng naibalik na harapan ng Juan Luna Building at hinikayat ang muling pagbuhay sa mga pamanang gusali sa Binondo.

Noong Huwebes ng gabi, Pebrero 19, pinangunahan ni Domagoso ang seremonyal na pagpapailaw sa inayos na façade ng makasaysayang gusali sa Binondo bilang bahagi ng panibagong pagtutok ng lungsod sa pangangalaga at pagpapakita ng arkitekturang pamana ng Maynila.

Dating kilala bilang First National City Bank of New York Building at kalauna’y tinawag na Ayala Building, itinayo ang estruktura noong 1922 at nananatiling isa sa mga natitirang komersiyal na gusali mula sa panahong Amerikano sa dating sentrong pangnegosyo ng kabisera.

“Mula sa dilim, muling nagniningning ang Juan Luna Building, ang dating First National City Bank of New York Building o Ayala Building, sa Binondo!” ani Domagoso.

Itinayo noong 1922, ang limang palapag na gusali ay patuloy na tumatayo bilang mahalagang bahagi ng makasaysayang tanawin ng arkitektura ng Maynila.

“Sa tulong ng ating mga private partners na patuloy na nagtitiwala sa Pamahalaang Lungsod ng Maynila, sisikapin nating buhayin, pangalagaan, at pagandahin ang mga makasaysayang pook at pasyalan sa Kapitolyo ng bansa,” dagdag ni Isko.

Isinagawa ang rehabilitasyon sa pamamagitan ng pagtutulungan ng mga pribadong katuwang at ng Pamahalaang Lungsod ng Maynila.

Hinimok din ni Domagoso ang mga may-ari ng iba pang heritage properties sa distrito na makipag-ugnayan sa pamahalaang lungsod para sa kahalintulad na mga inisyatiba sa pagpapailaw.

“Iniimbitahan namin ang mga may-ari ng mga heritage building sa Binondo, kabilang ang El Hogar Building at iba pang makasaysayang gusali. Bukas ang inyong Pamahalaang Lungsod na makipagtulungan sa inyo upang mapailawan din natin at maipakita ang ganda ng inyong mga istruktura sa gabi,” wika ni Isko.

Matatagpuan ang Juan Luna Building sa prominenteng kanto ng Juan Luna Street at Muelle de la Industria, sa loob ng dating pangunahing distritong pinansyal at komersiyal ng Maynila noong panahon ng kolonyalismong Amerikano.

Kasabay ng mabilis na paglawak ng mga dayuhang bangko at kumpanyang pangkalakalan sa Pilipinas ang pagtatayo nito noong 1922.

Dinisenyo sa estilong Beaux-Arts at Neoclassical ng mga Amerikanong arkitekto na Murphy, McGill at Hamlin, tampok sa estruktura ang mga klasikong haligi, arko sa mga bukasan, at rusticated na ground floor—mga elementong karaniwang ginagamit ng mga internasyonal na bangko noong unang bahagi ng ika-20 siglo upang ipakita ang katatagan at permanensiya.

Orihinal na natapos bilang Pacific Commercial Company Building at pinasinayaan noong Nobyembre 13, 1922, kalaunan ay nagsilbi itong tanggapan ng First National City Bank of New York noong dekada 1930 at 1940, na lalo pang nagpatibay sa Binondo at kalapit na Escolta bilang sentrong pinansyal ng bansa noon.

Mula 1940 hanggang 1959, nabili ang ari-arian ni Enrique Zobel at tinawag na Ayala Building, patunay sa patuloy nitong papel bilang pangunahing komersiyal na address sa Maynila matapos ang digmaan.

Sa paglipas ng mga dekada, ilang beses nagbago ang pagmamay-ari at gamit ng gusali, kabilang ang malaking pagsasaayos noong 2007 at mga sumunod na plano para sa adaptive reuse. Noong Mayo 2018, napinsala ito nang madamay sa sunog na nagsimula sa kalapit na gusali at umabot sa ilang bahagi ng mga itaas na palapag.

Sa kasalukuyan, ang naibalik na façade ng Juan Luna Building ay nagsisilbing paalala sa pag-angat ng komersiyo ng Maynila noong unang bahagi ng ika-20 siglo at sa matibay na pamana ng arkitekturang Amerikano—panahong ang Escolta at Binondo ang sentro ng pagbabangko, kalakalan, at korporatibong aktibidad sa bansa. (BP)