ITINULAK SA BANGIN SI GONGDI

NAGDUDUMILAT ang katotohanan sa nakalipas na pagdinig sa confirmation of charges kontra kay Gongdi. Patalo ang mga katwiran ni Kulas Kaufman sa makasaysayang pagdinig sa ICC. Hindi depensa ang mga katwiran ni Kulas. Para sa amin, itinulak niya sa bangin si Gongdi.

Nakikita namin ang pagtawag ng ICC Pretrial Chamber 1 ng isang full blown court trial sa sakdal na crimes against humanity laban kay Gongdi kaugnay ng maugo ngunit bigong war on drugs noong siya ang pangulo. Maaring bumaba ito sa Mayo o Hunyo.

Hindi namin alam kung kailan ang umpisa ng paglilitis. Maaaring sa mga huling buwan ng 2026. Ang masisiguro ay mananatili si Gongdi sa piitan ng ICC. Hindi namin nakikita na palalayain ng ICC si Gongdi. Walang katwiran na palayain siya.

Alam ni Kulas na patalo ang sakdal ni Gongdi. Walang depensa sa mga patayan sa giyera kontra droga ni Gongdi noong siya ang pangulo. Ito ang dahilan kung bakit hindi niya sinagot ang mga usapin na inilahad ng Prosecution, o taga-usig, sa hearing.

Ayon kay Kulas, walang pinatay o ipinapatay si Gongdi. Walang patunay umano ang mga salita ni Gongdi sa publiko at ang mga patayan. Hindi napatunayan ng mga taga-usig na si Gongdi ang nasa liko ng mga malawakang patayan kaugnay sa digmaan kontra droga.

Hindi dito natapos ang pagtulak ni Kulas kay Gongdi sa bangin. Ikinaila ang anumang “smoking gun” evidence na nagpapatunay sa anumang konkretong plano ni Gongdi na pumatay o ipapatay ang mga pinaghihinalaang adik at tulak ng bawal na droga.

Sinabi ni Kulas na bilang patunay, mayroon mga police report na “nanlaban” umano ang mga pinaghinalaang adik at tulak at ito ang dahilan kung bakit sila pawang napatay. Sinabi rin ni Kulas na ang layunin ng mga nagbabantang talumpati ni Gongdi na takutin ang mga adik at tulak at hindi upang patayin sila.

Binaligtad rin ni Kulas ang sitwasyon at ipinagdiinan niya na ang mga taga-usig ang may pananagutan na patunayan ang layunin ng mga talumpati ni Gongdi. Ganap na pinagtawanan si Kulas dahil wala siyang ikinatwiran na matino upang hindi makalusot si Gongdi.

Sa kabilang dako, ikinatwiran ng mga taga-usig na si Gongdi ang may pananagutan sa pagpuksa sa libo-libong mamamayan na pinaghinalaang tulak o adik ng bawal na gamot. Si Gongdi ang dahilan sa pagbuo ng mga death squad. Siya bumuo, nagpondo, at nagbigay ng armas sa mga kasapi ng death squad na pumatay sa kanila.

Patunay ang mga talumpati at pahayag sa publiko mismo ni Gongdi kung saan inamin niya na tanging siya ang may pananagutan sa mga patayan. Inihayag rin ng mga taga-usig ang pahayag at testimonya ng mga pamilya ng mga biktima at saksi at ang isang insider na nagsabing sumunod ang mga pulis sa direktiba ni Gongdi na patayin sila.

Rerepasuhin ng ICC Pretrial Chamber 1 ang mga pahayag ng Defense at Prosecution Team sa pagdinig. Maaaring ibaba ang desisyon kung magkakaroon ng paglilitis sa susunod na 60 araw.

Ngayon pa lang, nakikita namin na matutuloy ang paglilitis. Kung matutuloy, kailangan manatili si Gongdi sa piitan upang masiguro na hindi siya liliban sa court trial.

***

KAHIT noong 2018, tinalakay ko ang usapin ng “indemnification,” o pagbigay ng bayad pinsala sa mga pamilya ng mga biktima ng mga EJK. Narito ang aking talakay:

ON THE ISSUE OF INDEMNIFICATION

In yesterday’s forum participated by religious leaders and activists of various modes and persuasions, I raised the possibility of indemnification for the families of the victims of extrajudicial killings (EJKs). As the lead discussant, I told the audience there was no way the government could deny that the ongoing spate of EJKs is not state-sponsored. It is being encouraged and sponsored by the State, as indicated by the madman’s statements.

I told the audience I was not sure of the exact amount of the indemnification of the families of EJK victims. It could reach P10 billion to P20 billion, or even more. I’ve not done any pencil-pushing. The ballpark figure just came out of my mind. But I was emphatic that it was the way to correct the situation. The victims were killed without any due process of law. They were denied their rights. They were summarily executed because of suspicion of being drug users or peddlers., or whatever.

It’s difficult to imagine that the number of EJK victims could reach from a low of 3,000, which is the police figure, to a high of over 20,000, which various mass media outfits and civil society groups have been claiming. Without the encouragement and approval of the madman and his subalterns. The way police and vigilante groups have been emboldened to engage in a killing frenzy is easily discernible.

I discussed briefly the possibility of forming a commission in a post-Duterte era to look into those EJKs. The commission could work to identify officially those EJK victims, determine the circumstances of their virtual executions, and establish pertinent details. Congress, meanwhile, could work to enact a law that sets officially the funds for their indemnification.

It would appear that the creation of this commission is not possible under the current government, of which the tendency is to hide the truth and details instead of encouraging them to come out. It is something that would have to be created by a new government.

At the sideline of the forum, I had a conversation with a top-notch lawyer, who told me that families of victims could later file a class suit against the government. The class suit is to bring the issue of EJKs into a judicial forum, where the families of EJK victims could seek damages and other forms of indemnification. But we have agreed on the need for Congress to enact an enabling law that would provide the funds for the purpose.

A lot of work would have to be done on this issue of indemnification of the families of EJK victims. But it was my opportunity yesterday to raise the issue in a forum. Sad to say, this is an issue which lawmakers have failed to address. I hardly hear a whimper to address this issue from our lawmakers, who are obviously preoccupied or not preoccupied with other things. Pathetic Congress.