BAHA HUMUPA, LEPTO LUMALA: 89 KASO, 5 PATAY SA MAYNILA!

Hindi na panahon para maghintay – kilos ngayon bago pa dumami ang biktima

Kapag baha ang pinag-uusapan, karaniwang iniisip natin ang putik, trapik, sirang gamit at mga bahay na nilubog ng tubig. Pero may isa pang panganib na hindi agad nakikita – ang leptospirosis.

At sa Maynila ngayon, malinaw ang babala: hindi na dapat maliitin ang sakit.

Sa loob lamang ng isang araw, nakapagtala ang lungsod ng 89 bagong kaso ng leptospirosis noong Agosto 26, mula sa 38 kaso noong Agosto 25. Sa loob lamang ng isang linggo, umabot na sa 197 ang bagong kaso, habang lima na ang nasawi.

Limang buhay. Limang pamilya ang nawalan ng mahal sa buhay. At higit sa lahat, ipinapakita ng mga numerong ito na hindi natatapos ang panganib kapag humupa na ang baha.

Ito ang dahilan kung bakit tama lamang ang naging direktiba ni Manila Mayor Francisco “Isko” Moreno Domagoso na huwag nang hintayin pang ang mga posibleng biktima ang lumapit sa health center. Sa halip, ang mga health worker na mismo ang kailangang lumabas at maghanap sa mga komunidad ng mga residenteng maaaring nalantad sa baha.

Sa ganitong sitwasyon, napakahalaga ng mabilis na pagkilos. Hindi simpleng lagnat lang ang iyong maramdaman pag tinamaan ka ng leptospirosis na madaling ipagsawalang-bahala sa simula at iisiping simpleng lagnat, pagod o pananakit ng katawan lamang ito.

Pero dito nagiging mapanganib ang lahat pag iyong pinabayaan.

Matapos malusong sa baha, maaaring lumipas muna ang ilang araw bago lumitaw ang mga sintomas. Kaya kahit tapos na ang baha, maaaring nagsisimula pa lamang maramdaman ng ilan ang epekto ng impeksiyon.

Ito rin ang dahilan kung bakit inaasahan ng lokal na pamahalaan na maaari pang tumaas ang bilang ng mga kaso sa mga susunod na araw.

Kaya ang mensahe ay simple: kung nalusong sa baha at nakaramdam ng sintomas, huwag maghintay na lumala bago magpatingin.

Lagnat, matinding pananakit ng ulo, pananakit ng kalamnan at pamumula ng mga mata ay ilan sa mga sintomas na dapat bantayan.

Hindi ito ang panahon para sa “baka pagod lang ako.”

Hindi rin ito ang panahon para sa “mamaya na lang ako magpapatingin.”

May gamot, pero kailangan ding maagapan.

Isang magandang hakbang ang paghahanda ng Maynila ng 389,000 kapsula ng doxycycline para sa mga residenteng nangangailangan nito, bukod pa sa paparating na karagdagang 100,000 kapsula.

Mahalaga ang ganitong paghahanda dahil sa panahon ng outbreak, hindi sapat na alam lamang ng gobyerno kung ilan ang may sakit. Kailangang nakahanda rin ang gamot, health workers, ospital at impormasyon.

Pero kailangang malinaw din sa publiko: huwag basta-basta uminom ng gamot nang walang tamang payo ng health professional.

Mas mahalaga ang maagang pagpapakonsulta upang matukoy kung ano ang kinakailangang gawin batay sa kondisyon at exposure ng pasyente.

At dito pumapasok ang pinakamalaking hamon—ang pagpapalakas ng information campaign.

Maraming Pilipino ang sanay magtiis. Pumapasok sa trabaho kahit may lagnat. Nagpapahinga muna at naghihintay na gumaling. Umiiwas sa ospital dahil sa gastos o dahil ayaw maabala ang trabaho.

Pero sa leptospirosis, maaaring maging napakamahal ng paghihintay.

Ospital, nagsisimula nang mapuno.

Hindi rin dapat balewalain ang ulat na umabot sa 69 pasyente ang nasa emergency room ng Ospital ng Maynila noong Miyerkules ng umaga, kahit 40 lamang ang bed capacity nito.

Ibig sabihin, hindi lamang numero sa papel ang 89 bagong kaso.

May mga taong kailangang gamutin. May mga pamilyang nag-aalala. May mga health worker na kailangang magtrabaho nang higit sa karaniwan.

At may mga ospital na kailangang mag-adjust upang kayanin ang biglaang pagdagsa ng pasyente.

Kaya naman mahalaga ang pag-activate sa Manila Infectious Disease Control Center sa Santa Ana Hospital at ang pagbubukas ng karagdagang mga ward sa ibang city hospitals.

Sa ganitong sitwasyon, hindi puwedeng isang ospital lamang ang sasalo sa problema. Kailangang gumalaw ang buong health system ng lungsod.

Responsibilidad ng lahat, pero hindi rin dapat lahat ng responsibilidad ay ibinabato sa pamahalaan.

May bahagi rin ang bawat residente.

Kung nalusong sa baha, kailangang maging mapagmatyag sa katawan. Kung may sintomas, magpakonsulta. Kung may kapitbahay na posibleng nalantad sa baha at may nararamdamang kakaiba, paalalahanan siyang magpatingin.

Mahalaga rin ang papel ng barangay officials. Sila ang pinakamalapit sa mga komunidad at sila ang unang makapagsasabi kung aling mga lugar ang lubhang naapektuhan ng baha.

Ang 44 health center ng Maynila ay hindi dapat manatiling naghihintay lamang sa mga pasyente. Sa panahon ng ganitong outbreak, kailangang mas maging agresibo ang public health response.

Puntahan ang tao. Hanapin ang posibleng exposed. Magbigay ng tamang impormasyon. At kumilos bago pa lumala ang kondisyon.

Ang tunay na laban ay laban sa oras

Sa huli, hindi lamang laban sa leptospirosis ang Maynila.Laban din ito sa maling paniniwala na lilipas din ang lahat. Laban ito sa pag-aakalang simpleng lagnat lang ang nararamdaman. Laban ito sa takot sa pagpapagamot. At higit sa lahat, laban ito sa pagkaantala.

Ang limang namatay ngayong linggo ay sapat nang paalala na seryoso ang banta.

Maaaring humupa ang baha, pero hindi nangangahulugang tapos na ang panganib.

Kaya sa bawat residenteng nakaranas ng pagbaha, lalo na iyong lumusong sa maruming tubig: pakinggan ang inyong katawan. Huwag hintaying lumala ang sintomas.

Dahil sa laban kontra leptospirosis, ang bawat araw na naagapan ay maaaring maging pagitan ng paggaling at kapahamakan.

Sa ganitong krisis, ang pinakamahalagang gamot ay hindi lamang kapsula – kundi maagap na pagkilos.
***
Para sa inyong mga suhestyon, reaksyon at opinyon ay sumulat o magmensahe sa bampurisima@yahoo.com.