PANGALAGAAN ANG HANAY

Karaniwan ang pagsubok sa buhay ng tao, ang mahalaga’y may malalapitan at paghihingahan. Sa totoo lang, walang pagsubok na ‘di na malalagpasan, ano man ang bigat. At karaniwan na sino mang tao ang may mabigat na pasanin sa buhay, lumalapit sa sanlumikha. Sa kabatiran, karaniwan ang paglapit sa sanlumikha at karaka’y lumuluwag ang damdamin na tanggap ang naganap sa buhay, pagsubok upang patatagin ang katauhan. May pag-unawa sa mga taong lumalapit sa sanlumikha na binibigyan daan upang magnilay at gawin ang nararapat ng maibsan ang bigat ng pasanin. Sa maraming pagkakataon nalulunasan ang hinaharap na pagsubok o usapin. At hindi magtatagal, lasap ang kaalwanan sa nararamdaman na ‘di namalayan, tapos ang pagsubok sa buhay, salamat sa Panginong Diyos ang banggit!

Sa pagsubok sa buhay, walang ‘di makakaranas o libre ngunit depende sa sanlumikha ang gaan o bigat na dadanasin na tuwirang mapupulutan ng aral upang maging matatag sa darating na panahon. Ang malagpasan ang pagsubok na ‘di bumibigay ang isip at puso ang premyo gamit sa pagsulong sa higit na mabigat na harapin na makatutulong sa sarili’t sa kapwa. Ang natutunan sa nakaraan sa buhay ang mahusay na guro na ‘di natututunan sa silid aralan ngunit ganap ang gamit sa buhay. Sa kaliwa’t – kanang pagsubok ang kailangang paghandaan ng ‘di maulit sa kanino man higit kung mabigat ang dating sa kapwa. Sa pagkakataong bumalik, ang payak na paglutas ay isang pitik sa daliri sa kamay.

Maraming kaganapan sa usapin sa bansa, ngunit tila nakakaligtaan ang usapin pangkalusugan. Maraming Pinoy ang naghahabol kung saan at paano makakamtan ang mga serbisyong pangkalusugan higit ang paglapit o pagpasok sa mga pagamutang pambayan. Sa kabilang banda, ‘di magkanda-ugaga ang mga tauhan ng mga pagamutan ng pamahalaan sa dami ng mga Pinoy na nagkakasakit at lumalapit para sa serbisyong ibig. Marami at karaniwan ang isinusugod sa mga pagamutan na kailangan ng dagling pagtingin na ‘di ganap na nagagawa ng maraming doktor sa dami ng mga magkakasabay na pagkakataon. Walang ‘hindi sisilipin o haharapin ang mga doktor na kailangan ng mabilisang lunas ngunit ang kakulangan sa mga pasilidad o maging ang ganap na mga pagamutan ang dapat tugunan ng pamahalaan. Sa totoo lang, kabi-kabila ang kailangan ng mabilisang pagtingin sa mga pasyente na usapin sa mga pagamutan na pasanin ng mga doktor na ginagawa ang lahat, ngunit kulang pa rin. Paano na sila kung mawalan ng loob sa ginagawa?

Sa totoo lang, dumalan ang mga doktor na pinipiling magserbisyo sa mga pamayanan sa takot na kulayan ng makiling na galaw. Sa pagsasaliksik, napansin na may mga doktor ang nawawalan ng loob na ipagpatuloy ang gawain sa mga pamayanan sa kasalukuyang dahilan ng kakulangan sa maraming bagay. Ang usaping mga kakulangan sa mga pagamutan ang usaping likha ng tao sa pamahalaan na ‘di mapigilan sa ngalan ng pansariling interes. Sa patuloy na pananaliksik, napansin ang pagyabong ng mga kamulatan ng maraming Pinoy na ginawang sangkalan sa salang gawa. Sa nakaraang artikulo ng Batingaw, tinalakay ang ilang pagmamalabis sa batang doktor na ibig dukutan ng bagay na gamit sa panggagamot. Ang ‘di naisip ng ilang “empowered na Pinoy” , ang halaga ng gamit na ibig makuha sa pagtingin sa mga darating pang may mga sakit na kailangan lapatan ng pagtingin gamit ang gamit na ibig dukutin. At ang uri ng salang kagalingan na nakamit na ginagamit sa mali.

Sa ibang banda, may mga doktor ang nahaharap sa mga usapin na likha ng mga pasyente o kamag-anak ng pasyente na ibig isahan o perahan ang doktor na tumitingin sa kamag-anak o kapamilya. Sa isang pagamutan ng pamahalaan, nasilip ang isang pasyente na anim na buwan nakaratay sa karamdaman ang napagaling ng doktor na tumitingin. Ang pasyente’y nasa “pay ward” at nairaos o napagaling ng doktor, sa araw ng pagbibigay laya sa pagamutan at kailangan ng umalis, galit ang mga ka-anak sa laki kuno ng bayarin sa “professional fee” ng doctor. Ang masakit, nagawang takutin ang doktor na sasampahan ng kaso kung ‘di hahayaang makalabas sa pagamutan. Anim na buwan binigyan pansin, napagaling at sa dulo, ibig itulak sa bangin ang doktor dahil ‘di kaya ang bayarin. Tama ba ang asal ng kaanak o ng pasyenteng pinagaling at inilayo sa bingit ng kamatayan ng doktor na nagpagaling. Ayon sa doktor, sapat ang maki-usap na ‘di kailangan ang takutan.

Sa patuloy na pananaliksik, may mga doktor ang ibig alisan ng lisensiya ng kapamilya ng pasyente sa dahilan na ‘di naibigan ang paraan ng panggagamot. Sa nakalap na datos, inilabas ang pasyente at inilipat sa ibang pagamutan, makalipas ang tatlong linggo, pumanaw. Ang masakit, ang mga dati o unang mga doktor na gumagamot ang binalikan ng kaso at pinaaalisan ng lisensiya. Sa totoo lang, pasanin ang usapin pagpapa-alis ng lisensiya sa mga unang doktor na tumingin sa pasyenteng pumanaw, subalit, na nasa ibang pagamutan at ibang kamay na doktor naganap ang ‘di inaasahan. Walang pagmamalinis sa hanay ng mga unang doktor, ngunit ang naganap ay wala na sa kanilang pagamutan at kamay na tatlong lingo ang lumipas. Sa totoo lang, walang ibig linisin o bigyan sala sa kaganapan, ngunit ang tatlong lingo’y malayong bagay upang ibato ang sisi sa mga unang doktor na tumingin sa pumanaw na pasyente.

Ang mga kaganapan sa ibabaw ang nasaliksik na usapin na kailangan tuunan ng mga asosasyon ng mga doktor sa bansa ng ‘di bumaba ang bilang ng mga ibig maging manggagamot kontra sa dami ng dapat serbisyuhan. Mabigat sa loob ng doktor na humarap sa mga usapin na legal na ginawa ang lahat upang itawid ang buhay ng sino mang may sakit. Hindi tanggap ang dahilan na ‘di napagbigyan sa ibig ang dahilan na sampahan ng reklamo upang ipawalang bisa ang lisensiyang pinangangalagaan. Sa Philippine Medical Association at ibang asosasyon ng mga doktor, alamin ang kaayusan ng mga doktor na kabilang sa inyong hanay at bigyan proteksyon sa mga mapagsamantala gamit ang kagalingan sa batas. Walang bahid ng pagkiling, ang ibig, pangalagaan ang hanay higit ang mga doktor na pinili ang serbisyo ‘di lang sa loob ng mga pagamutan, maging ang mga nagseserbisyo ng tuwiran sa mga pamayanan na ‘di maabot ng serbisyo ng pamahalaan.

Maraming salamat po!!!!