GOITIA: 21 ARAW SA PANATAG. ANO ANG MINAMAPA NG TSINA?

Sa loob ng 21 araw, nanatili sa Bajo de Masinloc o Panatag Shoal ang isang Chinese marine research vessel. Sapat na panahon ito para magtanong ang Pilipinas: ano nga ba ang pinag-aaralan ng Tsina doon?

Ang Haiyang Dizhi Shi Hao, na pinatatakbo ng Guangzhou Marine Geological Survey ng Tsina, ay nanatili sa shoal mula Agosto 11 hanggang Setyembre 1. Dinisenyo ito para sa geological survey at may kakayahang magsuri sa seabed at mababaw na bahagi ng ilalim nito, gamit ang stern-mounted A-frame sa pag-deploy at pagkuha ng scientific equipment. Ang ganitong survey ay maaaring makalikom ng detalyadong datos tungkol sa ilalim ng dagat, impormasyong maaaring magamit sa mga susunod na marine engineering project.

Ang 21 araw na pananatili sa Panatag ay dapat siyasatin, anuman ang idahilan dito ng Tsina.

Mas nagiging kapansin-pansin ito dahil sa nangyari sa Panganiban Shoal (Mischief Reef). Noong 1995, nagtayo roon ang Tsina ng mga estrukturang tinawag nitong mga silungan para sa mga mangingisda. Kalaunan, naging malawak itong artipisyal na isla na may airstrip at mga pasilidad militar.

Ayon kay Chairman Emeritus Dr. Jose Antonio Goitia:

“Ang pansamantalang presensya ngayon ay maaaring maging normal na realidad bukas kung hahayaan itong magpatuloy nang walang tugon.”

Hindi rin ito ang unang kahina-hinalang aktibidad sa Panatag ngayong taon. Noong Mayo, namataan ang isang floating platform o balsa sa loob ng shoal na iniugnay sa mga Chinese research vessel. Ngayon, isang drilling-capable survey vessel naman ang nanatili roon nang halos tatlong linggo.

Maaaring may paliwanag ang bawat insidente. Pero mahirap balewalain ang isang pattern.

Ang mahalagang tanong ay hindi lamang kung nagsasagawa ng research ang Tsina. Ano ang pinag-aaralan nito at para saan maaaring gamitin ang impormasyong nakukuha nito?

“Bihirang mawala ang soberanya nang biglaan,” sabi ni Goitia. “Unti-unti itong nababawasan kapag paulit-ulit na hinahayaang lumipas ang mga hamon dito nang walang tugon.”

Nakita na ng Pilipinas kung paano naging permanenteng foothold ang isang dating pansamantalang estruktura.

Hindi na kailangang hintayin ng bansa na may isa na namang artipisyal na isla na maitayo sa Panatag bago seryosohin ang mga senyales na ito.

May soberanya at maritime rights ang Pilipinas sa Bajo de Masinloc. Anumang aktibidad na maaaring magbago sa status quo ay dapat bantayan ngayon, habang nangyayari, hindi kapag huli na ang lahat.

Direkta ang paalala ni Goitia:

“Ang ating soberanya ay hindi maaaring ipagpalit, isuko, o gawing paksa ng negosasyon.”

Ang Panganiban Shoal (Mischief Reef) ay babalang huli nang nabasa ng Pilipinas. Ang Panatag Shoal (Bajo de Masinloc) ang pagkakataong kumilos tayo habang may panahon pa.

Si Dr. Jose Antonio Goitia ay Chairman Emeritus ng Alyansa ng Bantay sa Kapayapaan at Demokrasya (ABKD), People’s Alliance for Democracy and Reforms (PADER), Liga Independencia Pilipinas (LIPI), at Filipinos Do Not Yield Movement (FDNY). Siya ay nagtapos ng Juris Doctor at Doctor of Philosophy (PhD), at may mga advanced degree sa MNSA, MPA, at MBA. (BONG SON)