KATOTOHANAN VS INSULTO: ANO ANG PINIPILI NG BAYAN?

Habang patuloy na umiinit ang pulitika sa bansa, tila nagiging bahagi na ng araw-araw na aliwan ng publiko ang mga pagdinig sa Senado, mga debate sa telebisyon, at walang katapusang bangayan sa social media.

Para sa marami, mistulang teleserye ang mga ito—may kontrabida, may bida, may sigawan, may iyakan, at kung minsan ay may mga eksenang mas kapana-panabik pa kaysa sa mga palabas sa telebisyon.

Ngunit sa likod ng lahat ng ingay na ito ay isang mahalagang tanong: Ano ba talaga ang layunin ng pampublikong diskurso?

Ang layunin ng talakayan sa isang demokratikong lipunan ay hindi upang durugin ang kalaban sa pamamagitan ng insulto. Hindi rin ito para magpaligsahan kung sino ang may pinakamalakas na boses o pinakamaraming tagasunod sa social media. Ang tunay na layunin nito ay hanapin ang katotohanan, timbangin ang mga ebidensya, at makahanap ng mga solusyong makabubuti sa sambayanan.

Ito ang mensaheng nais ipaabot ni Manila Mayor Isko Moreno sa mga kabataan nang kanyang bigyang-diin na ang tunay na argumento ay nakabatay sa katotohanan at ebidensya, hindi sa personal na pag-atake.

Napapanahon ang paalalang ito.

Sa kasalukuyan, masyadong maraming usapan ang nalilihis sa personalan. Kapag may hindi nagustuhang opinyon, ang unang tinatarget ay hindi ang argumento kundi ang pagkatao ng nagsasalita.

Sa halip na sagutin ang mga tanong, sinasagot ang personalidad. Sa halip na maglatag ng datos, naglalatag ng insulto. Sa halip na magbigay ng solusyon, nagkakaroon ng bangayan.

Ang mas masakit, maraming kabataan ang nasasaksihan at natututo sa ganitong uri ng pakikipagtalastasan.

Kung ano ang nakikita ng kabataan ngayon ay maaaring siya rin nilang dalhin sa hinaharap. Kapag ang nakikita nila ay puro sigawan, paninira, at pangungutya, maaaring isipin nilang ito ang normal na paraan ng pakikipagdebate.

Ngunit kapag nakita nilang may mga lider na marunong magpaliwanag gamit ang datos, may respeto sa magkaibang pananaw, at marunong tumanggap ng kritisismo, mas malaki ang pagkakataong maging responsable rin silang mamamayan.

Mahalagang tandaan na ang demokrasya ay hindi lamang tungkol sa karapatang magsalita. Ito rin ay tungkol sa pananagutang gamitin nang tama ang kalayaang iyon.

Nalalapit na naman ang pagdiriwang ng Araw ng Kalayaan. Taun-taon nating ipinagdiriwang ang sakripisyo ng mga Pilipinong lumaban upang makamit ang kalayaan ng bansa.

Ngunit ang kalayaang ito ay hindi lamang tungkol sa pagiging malaya mula sa dayuhang mananakop. Kabilang dito ang kalayaang magpahayag ng opinyon, magtanong sa mga nasa kapangyarihan, at makilahok sa pampublikong usapan.

Subali’t ang bawat kalayaan ay may kasamang obligasyon.

May obligasyon tayong tiyaking ang ating mga salita ay hindi ginagamit upang maghasik ng kasinungalingan. May obligasyon tayong igalang ang karapatan ng iba na magkaroon ng sariling pananaw. At may obligasyon tayong itaguyod ang katotohanan kahit hindi ito pabor sa ating personal na paniniwala.

Sa panahon ng social media, isang pindot lamang ay maaari nang makarating sa milyon-milyong tao ang isang pahayag.

Dahil dito, mas mabigat ang responsibilidad ng bawat isa. Ang maling impormasyon ay maaaring makasira ng reputasyon. Ang mapanirang salita ay maaaring magdulot ng hidwaan. Ang walang basehang akusasyon ay maaaring makasira ng buhay.

Kaya naman mahalagang ibalik sa sentro ng pampublikong usapan ang ebidensya, katwiran, at katotohanan.

Hindi kailangang magkasundo ang lahat upang magkaroon ng maayos na diskurso. Sa katunayan, normal sa isang demokratikong lipunan ang pagkakaroon ng magkakaibang pananaw.

Ngunit ang hindi normal ay ang gawing personal na labanan ang bawat hindi pagkakasundo.

Maaaring maging matatag sa sariling paninindigan nang hindi nang-aapi. Maaaring maging matapang nang hindi bastos. Maaaring pumuna nang hindi naninira. At maaaring makipagdebate nang hindi kinakailangang yurakan ang dignidad ng kapwa.

Sa huli, hindi ang pinakamalakas sumigaw ang siyang nagwawagi sa kasaysayan. Hindi rin ang pinakamagaling mang-insulto ang siyang naaalala ng sambayanan. Ang tunay na nag-iiwan ng marka ay yaong may kakayahang manindigan sa katotohanan, magsalita nang may respeto, at maglatag ng ebidensyang kayang tumayo sa harap ng pagsusuri ng publiko.

Sa isang panahong tila mas pinapakinggan ang ingay kaysa katwiran, marahil ay panahon na upang muling ipaalala na ang lakas ng argumento ay hindi nasusukat sa tindi ng galit kundi sa tibay ng ebidensya.

At sa isang bansang patuloy na naghahanap ng pagkakaisa, ang katotohanan pa rin ang dapat maging gabay—hindi insulto.
***
Para sa inyong mga suhestyon, reaksyon at opinyon ay sumulat o magmensahe sa bampurisima@yahoo.com.