JDir. Rivera, ang heneral na nakakita ng pagkatao sa likod ng mga rehas

Kakaibang klase ng lider ang may kakayahang tumingin sa pinakamadilim, pinakasiksikan, at madalas ay nakakalimutang sulok ng ating lipunan – ang mga piitan.

Sa piitan, makita rito hindi ang isang problemang dapat ikulong, kundi isang misyong dapat panindigan.

Nitong Huwebes sa Camp Vicente Lim sa Laguna, pormal nang isinabit ni Jail Director Ruel S. Rivera ang unipormeng kaniyang isinuot sa loob ng higit 31 taon. Sa panahon ngayon kung kailan ang serbisyo publiko ay madalas sinusukat sa papuri at pasiklab sa social media, ang pagreretiro ni Rivera sa Bureau of Jail Management and Penology (BJMP) ay hudyat ng pamamaalam ng isang tahimik na higante.

Pinatunayan niya na ang tunay na lakas sa pagpapatupad ng batas ay hindi nagmumula sa kamay na bakal, kundi sa isang tapat at may pangkalingang puso.

Maagang nailatag ang landas ni Rivera, bagamat hindi niya ito lubos na batid noong una. Bilang isang may mataas na karangalan na nagtapos sa Philippine National Police Academy (PNPA) Class of 1995, dala ng kanilang batch ang pangalang “Patnubay” na ang ibig sabihin ay gabay, direksyon, at liwanag.

Sa loob ng mahigit tatlong dekada, pinatunayan ni Rivera na karapat-dapat siya sa pangalang ito. Nagsilbi siyang liwanag hindi lamang para sa 26,804 na mga opisyal at non-uniformed personnel sa ilalim ng kaniyang pamumuno, kundi higit sa lahat, para sa mga Persons Deprived of Liberty (PDLs) o mga nakapiit.

“Hindi ko akalain kung gaano magiging makahulugan ang salitang iyon sa mga sumunod na taon,” pahayag ni Rivera sa kaniyang retirement parade. “Sapagkat ginugol ko ang susunod na tatlong dekada sa pagsisikap na maging mismong liwanag na iyon… para sa mga taong pinakanakalimutan sa ating lipunan,” aniya pa.

Sa Pilipinas, madalas tingnan ang sistema ng kulungan bilang parusa lamang. Ngunit binasag ni Rivera ang ganitong pananaw. Nauunawaan niya na ang badge o katungkulan ay isang “armas” para sa paggabay at rehabilitasyon, hindi para sa pang-aapi.

Bilang isang Freemason, madalas niyang sabihin na ang pinakamahalagang istruktura na maaaring itayo ng isang tao ay hindi gawa sa bato, kundi sa karakter at pagkatao. Sa kaniyang termino bilang Hepe ng BJMP—na nagsimula noong Hunyo 2023 at pinalawig pa ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. lampas sa kaniyang mandatory retirement age noong Enero 2026—buong-puso siyang nagtrabaho upang ituwid at pakinisin ang isang sistemang naging masyadong komportable sa kaniyang mga pagkukulang.

Ang kaniyang pinakamalaking pamana ay ang pagpapanatili ng dignidad sa pagtrato sa mga PDL. Palagi niyang ipinapaalala sa kaniyang mga tauhan na ang mga nasa likod ng rehas ay tao pa ring may karapatan sa makataong pagtrato, anuman ang kanilang nagawang pagkakamali.

Sa kaniyang huling mensahe sa kaniyang mga kasamahan, nag-iwan si Rivera ng isang pilosopiya na dapat maitanim sa puso ng bawat kawani ng gobyerno…“Pangalagaan ninyo ang inyong kalusugan. Protektahan ninyo ang inyong mga pamilya. Mamuno kayo nang may pagmamahal at disiplina sa parehong antas. At huwag na huwag ninyong hahayaan na ang bigat ng trabahong ito ang magpaatras sa inyo para makalimutan ang pagkatao ng mga nasa inyong pangangalaga. Hindi ninyo sila kaaway. Sila ang inyong layunin.”

Tapat sa kaniyang simpleng pinagmulan bilang anak ng isang barangay chairman at isang tindera sa palengke, hindi inangkin ni Rivera ang tagumpay ng BJMP. Sa halip, ibinalik niya ang parangal sa mga rank-and-file officers at non-uniformed staff—ang mga tinawag niyang “tunay na hepe”—na gumigising bago magmadaling-araw at tumatayo sa pagitan ng kaguluhan at kaayusan sa ilalim ng pinakamahihirap na sitwasyon.
Ang pag-alis ni Rivera ay nag-iiwan ng isang napakalaking hamon para sa susunod na pinuno. Ipinakita niya na kayang magpatupad ng mahigpit na kaayusan habang nagpapakita ng wagas na empatiya at malasakit.

Sa paghakbang ni J/Director Ruel S. Rivera patungo sa kaniyang karapat-dapat na pahinga, ang sambayanan ay may malaking utang na loob sa kaniya. Hindi lang siya nagpatakbo ng mga kulungan – ibinalik niya ang puso at pagkatao sa isang sistemang labis na nangangailangan nito. Siya ay tunay at ganap na isang “Patnubay”.