Hirit ng BARMM sa DND, DILG: ‘MILF dapat bitaw armas na’

UMAAPELA ang Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) Governors Caucus sa Department of National Defense (DND) at Department of Interior and Local Government (DILG) para sa kumpletong decommissioning o pagdis-arma sa Moro Islamic Liberation Front (MILF).

Ang apela ay bunga ng serye ng pagpupulong at talakayan ng limang halal na provincial governor ng BARMM region na kabilang sa bagong tatag na BARMM Governors Caucus (BGC).

Ayon sa mga gobernador, dapat ikonsidera ni Defense Secretary Gilbert Teodoro at Interior and Local Government Secretary ang kanilang posisyon at rekomendasyon na may layuning isulong ang kapayapaan at seguridad sa BARMM kaugnay ng gaganaping eleksyon sa October 2023 at May 2025.

Sa pangunguna ni Gov. Mamintal Alonto Adiong Jr. ng Lanao Del Sur, Gov. Bai Mariam Sangki-Mangudadatu ng Maguindanao Del Sur, Gov. Abdusakur M. Tan ng Sulu, Gov. Hadjiman S. Hataman-Salliman ng Basilan, at Gov. Yshmael “Mang” I. Sali ng Tawi-Tawi, pinanindigan ng BGC ang kanilang adhikaing isulong ang peace process sa BARMM.

Binigyang-diin ng mga gobernador na ang kanilang posisyon at rekomendasyon ay nag-uugat sa kanilang hangarin na makamit ang kapayapaan at kaunlaran sa kanilang mga komunidad, na siya ring matagal nang pangarap ng kanilang constituents.

Binigyang diin pa ng BGC na maraming hamon sa kanilang isinusulong na tunay at makahulugang pagdis-arma ng MILF at aminado rito ang mga gobernador ng BARMM.

Isa sa tukoy na malaking hadlang sa proseso ang kawalan ng maaasahang baseline data kaya nakukuwestyon ang kredibilidad ng proseso ng pagdis-arma at pinagmumulan tuloy ng kawalang-tiwala ng mga sangkot na grupo.

Sinabi pa ng BGC na kabilang sa nagpapahirap sa proseso ang kawalan ng komprehensibong talaan na nagpapakita ng kinaroroonan ng umano’y 40,000 “combatants” kung nasaan talaga ang kanilang kuta o base commands, at kung sangkot sila sa mga kasong kriminal. May mga ulat pa na ang mga grupong na-disarmahan na ay hindi raw talaga totoong MILF combatants habang ang pagwasak sa mga base commands ay mabagal din ang usad.

Para matugunan ang mga isyung ito, inirekomenda ng BGC ang paggawa ng listahan para matukoy ang 40,000 MILF members na isasama sa didisarmahan para madali lamang itong mabeberipika ng mga kinauukulang grupo.

Bukod dito, binigyang diin pa ng BGC na ang maayos at mabilis na pag-aksyon sa proseso ng pagdisarma ay nakasalalay din sa paglalaan ng pondo mula sa gobyerno lalo na sa Special Development Funds ng BARMM regional government, para masuportahan ang pangangailangan ng mga madidisarmahang miyembro ng MILF.

Ang presensya ng MILF base command sa ilang lugar ay nagdudulot din ng komplikasyon sa law enforcement agencies at pati na mismo sa mekanismo ng kapayapaan. Nahaharap ang mga awtoridad sa hamon sa pagpapatupad ng batas at kaayusan. Ang mga pagtatangkang magsilbi ng arrest warrants sa ilang lugar ay nagresulta na sa mga sagupaan kungsaan inakusahan ng MILF ang mga tauhan ng gobyerno ng pagsasagawa ng operasyon nang hindi nakikipagkoordinasyon sa kanila.

Sa mga ganitong sitwasyon, umuusbong ang pagdududa sa panig ng gobyerno na pinoprotektahan o kinakanlong sa mga kampo ng MILF ang mga kriminal at lalo itong nagdudulot ng komplikasyon sa proseso ng decommissioning, ayon pa sa BGC.