Hilaw na pasya

TUNAY na hindi magkatugma ang kanta ng mga nasa pamahalaan kung paano haharapin ang usapin ng muling pagtaas ng C19 sa bansa. Magkakaiba at magkakabanga ang mga pahayag ng mga ito kung pakinggang mabuti ang mga sinasabi. Hindi nagkakasundo, kanya kanya ang interpretasyon sa kaganapan at hindi nagtutugma ang mga sinasabi na ang pinagbabasihan ang mga datos na nakalap na hindi malaman kung iisa ang pinanggalingan.

Mayroong sari-sariling pahayag ang IATF at ng Metro Manila Council of Mayors hingil sa pagharap sa pandemya na nagbibigay ng kalituhan kay Mang Juan kung sino at ano ang dapat sundin. Ang masalimuot na usapin ng pandemya’y pagpapakita na walang kakayahan ang pamahalaan na lutasin ang usapin at ang mga nakalahad na dapat gawi’y mula sa karanasan ng mga karatig bansa na nag-isip at binaka ang pandemya. Ang usapi’y bangungot na hinaharap ng pamahalaan ni Totoy Kulambo na hindi magising sa halos tatlong taong pagkakatulog sa pagharap dito. Hanggang ngayo’y ang pagdedesisyo’y hilaw na depende sa sasabihin ng mga tao at bahala na kung tama ba.

Sa pagtaas ng dami ng nagpandemya, malinaw na nilagpasan nito ang mga unang naitala sa bansa noong unang sigwa nito. Kaliwa’t kanan ang nagkakaroon, at ang maraming nagkaroon ang Metro Manila at mga karatig lalawigan na nagresulta ng pagkakabuhol muli sa dami ng mga pasyente sa mga pagamutan. Sa katunayan, ang mga pampublikong pagamuta’y hindi magkandaugaga sa dami ng ipinapasok na may C19, na napilitang magdagdag ng mga wards upang makarami ng pwedeng tanggapin.

At sa pagtanggap ng maraming may C19, marami sa mga staff nito ang nagkaroon din ng sintomas o nahawa na mismo.. Ang masakit, walang tumatao sa mga emergency o ICU rooms ng mga pagamutang ito dahil mismo ang mga medical staff ay naka –isolate upang ‘di makahawa sa ibang pasyente o mismo sa mga kasambahay ng mga ito. At ang sagot ng DOH, mas ma-igsing panahon ng isolation sa mga health workers upang makabalik sa kanilang trabaho, ano sila superman? Samantalang ang hazard pay nito’y kakarampot na hindi kayang ibili ng gamot upang makabalik sa trabaho. Tila hindi makatao ang treatment ng Kagawaran ng Kalusugan sa kalusugan ng kanilang mga nasasakupan.

Sa kasalukuyan hindi makapaglabas ang pamahalaan ng tamang alert level order na dapat ipatupad sa Metro Manila. Sa pagtatasa, mas kailangan ng bansa ang gumalaw ang ekonomiya kahit pansamantala ngunit hindi lumago ang kabuhayan sa halip dumami ang nagka C19. Sa dikta ng mga sulsol na unahin at kailangan buksan ang merkado o ang ekonomiya tila banga ito sa kaganapan sa baba at kapansin pansin maging sa kakalsadahan ng pagluwag ng trapiko dahil takot ang mga tao magsilabasan.

Ang kawalan ng pagsusuri sa baba at ang dikta ng ilang mainteres sa sitwasyon ang nagdudulot ng hilaw na pagpapasya na iniinda ni Mang Juan. Hindi malaman kung ang dahilan ng hindi pagtataas ng antas ng alert sa Metro Manila’y pasyang tama o mestizo na nakakawing sa interes ng iilan. Walang basehan na hindi magtaas gayung kita na ni Mang Juan ang pagtaaas ng dami ng nagkakaroon ng C19. Ang pagpapasyang naka base sa kasalukuyang kalagaya’y ang tamang gawin lalo’t sa galaw ni Mang Jua’y nabase sa karanasan. Hindi pabaya si Mang Juan at talagang inuuna ang kalagayan ng kalusugan bago ang kabuhayan.

Hindi hahayaan na mapahamak ang isa man sa anak nito dahil sa kapritso ng katawan. At ang pagpapasyang tama ang ginagawa para sa kagalingan ng pamilya.. Sa pagpapasya ng pamahalaan, nakabase ba sa kakayahan na magbigay ng ayuda na ‘di man makakarating sa may bahay ni Mang Juan. Sa tingin, mukhang ala ng makuhang salapi ang pamahalaang ito sa kaban na inilaan na sa halalan ng matiyak ang panalo ng manok na nakabitin ang dalawang paa sa mga usaping legal. Batid ni Totoy Kulambo at ng Inferior Dabaw Group (IDG) na ang pandemya ang magiging mapagpasya sa halalang darating lalo’t sa mga Pinoy na nag-iisip para sa kinabukasan.

Sa kasalukuyang lagay ng bansa sa pagtaas ng C19, hindi na malaman ng mga taga Metro Manila kung paano haharapin ang pandemya gayung marami sa mga ito ang nabakunahan na. Ang mga nararamdamang sakit ang tunay na dahilan ng pagbagal ng pagtakbo ng ekonomiya ng bansa na masasabi na nagmumula sa NCR. Ang hilaw na pahayag ng mga taga pamahalaan ang senyales na hindi niya inuuna ang kalusugan sa halip ang kaperahan. Hindi nakita nito na ang mga kumikilos kontra pandemya’y ang siya na ring may sakit na kung hahanapin ng mga pasyente makikita na nasa kabilang kama, at ito ang health care workers na nag-aalaga sa kanila.

At sa banda ng mga ekonomista, maraming mga establisimentong pinansiyal ang nagsasara dahil hindi nakakapasok ang mga tauhan sa pareho ding dahilan, tinamaan ng pandemya. Sa kaganapang ito ang tamang pagpapasya para sa kalagayan ni Mang Juan, mga HW at ng iba pa’y dapat gawin ng maiwasan ang pagdami ng sakit. Ang pagtutuon sa mga taong hindi bakunado’y tama, subalit ang bigyan proteksyon ang mga nagkaroon kahit na may bakuna ay dapat gawin para sa pangkalusugan ng lahat. Huwag itaya ang kalusugan ng mga Pinoy na may bakuna ngunit nagka C19, dahil sa kaisipang hindi magiging malala ang sakit. Mali ang tayong ito ng pamahalaan, kailangan ang tamang kalusugan para sa lahat ng mamamayang Pilipino.

Sa pamahalaan, laging isa-alang alang sa pagpapasya ang kagalingan ng nakararami at isantabi ang interes ng iilan na mapagsamantala sa sitwasyon. Huwag alisin sa isip na lider kayo ng bansa, lider kayo ng lahat ng Pilipino, ang kagalingan pang marami ang pasyang dapat gawin. Makatuwiran ang paglalagay sa Metro Manila sa mas mahigpit na alert level na isa na lamang pormality kung gagawin dahil ito na ang kinikilos ni Mang Juan upang makaiwas sa banta ng pandemya. Malinaw kay Mang Juan na hirap ang pamahalaan na magbigay ng ayuda lalo dun sa mga anak na wala ng makain dahil hindi na makapasok sa trabaho upang maghanap buhay.

Ang konting ayuda’y isang malasakit na tumatawid kay Mang Juan sa isa o dalawang linggong ‘di pagpasok sa trabaho. Bawasan ang takits na tinatamasa at naitulong kay Mang Juan ng sa madaling panahon, ang paggalaw ng kabuhayan ang maisulong. Ang matapos ang laban sa pandemya’y pagsulong ng kabuhayan ng bayan. Magpasya ng may paniniwala na sa madaling panahon ang tamang pasya ang mag-iiwas sa atin sa kapahamakan.

Samantala, ang hilaw na pagpapasya’y nakita na walang dulot na maganda lalo’t sa kabuhayan maging sa kalusugan ni Mang Juan na nasadlak sa dusa. Ang pagluluwag ng nakaraang huling buwan ng nakaraang taon ang naglagay sa atin sa kasalukuyang sitwasyon. Ang hilaw na Pagpapasya!
Maraming Salamat po!!!