Sa botong 255… SARA IMPEACHED SA KAMARA!

Sa isang matinding pagpapakita ng suporta para sa pananagutan sa gobyerno, bumoto nitong Lunes ang House of Representatives upang i-impeach si Vice President Sara Z. Duterte, matapos aprubahan ng 255 mambabatas ang ulat ng House Committee on Justice na nagsusulong sa pagpapadala ng Articles of Impeachment sa Senado para sa paglilitis.

Malayo ito sa kinakailangang 106 boto o isang-katlong bahagi ng Kamara na itinakda ng Konstitusyon upang ma-impeach ang isang opisyal ng gobyerno. Nalampasan din nito ang orihinal na 240 mambabatas na sumuporta sa unang impeachment complaint laban kay Duterte sa 19th Congress. Gayunman, 25 sa mga ito ang hindi nakapanumpa sa harap ng House Secretary General kaya naging 215 ang opisyal na bilang noon.

Sa plenaryo, inilahad ni House Committee on Justice Chairperson Atty. Gerville “Jinky Bitrics” Luistro ng Batangas ang pambungad na pahayag at ipinresenta ang Articles of Impeachment laban sa bise presidente. Aniya, hindi lamang ito usapin ng numero kundi ng pagtatanggol sa Konstitusyon, wastong proseso, ebidensya, at paghahanap ng katotohanan.

“Kapag may mabibigat na pagdududa tungkol sa paggamit ng pera ng bayan, tungkol sa katapatan ng SALN, tungkol sa asal at pananalita ng isang pinuno—hindi maaaring manahimik ang House of Representatives,” diin ni Luistro.

“Hindi tayo maaaring magbulag-bulagan. Hindi tayo maaaring matakot. Hindi tayo maaaring maging kasabwat ng katahimikan,” dagdag pa niya.

Binuksan din ng Kamara ang debate kung saan kinuwestiyon nina Sagip Party-list Rep. Paolo Henry Marcoleta, BH Party-list Rep. Robert Nazal, Davao Rep. Isidro Ungab, at Batangas Rep. Leandro Leviste ang regularidad ng impeachment proceedings.

Ipinaliwanag naman ni Luistro na malinaw sa House rules na maaaring magsagawa ng pagdinig ang justice committee kahit recess at maaaring magpalabas ng subpoena para sa mga testigo at dokumentong may kaugnayan sa reklamo.

Matapos ang mahabang interpellation mula sa mga tutol sa impeachment, naghain si Senior Deputy Majority Leader Lorenz Defensor ng mosyon upang ituloy ang nominal voting, kung saan pinayagan ang mga miyembro na ipaliwanag ang kanilang boto matapos ilabas ang resulta.

Sa kabuuang 318 miyembro ng Kamara, 255 ang bumoto pabor sa pagpapadala ng impeachment case sa Senado, 26 ang tumutol, habang 9 ang nag-abstain.

Sa kabila ng babala ng PDP-Laban at ilang religious groups na maaaring mawalan ng suporta sa 2028 elections ang mga mambabatas na boboto pabor sa impeachment, ipinakita ng resulta ng botohan ang matibay na paninindigan ng Kamara para sa pananagutan ng mga opisyal ng gobyerno.

Apat na pangunahing reklamo ang nakasaad sa Articles of Impeachment laban kay Duterte: umano’y maling paggamit ng confidential funds, hindi maipaliwanag na yaman, panunuhol, at grave threats kaugnay ng mga pampublikong pahayag laban sa matataas na opisyal ng gobyerno.

Ang unang artikulo ay nakatuon sa umano’y maling paggamit at kwestiyonableng liquidation ng P612.5 milyong confidential funds sa ilalim ng Office of the Vice President at Department of Education.

Binanggit dito ang notices of disallowance ng Commission on Audit (COA) laban sa OVP kaugnay ng paggamit ng P73 milyon noong huling quarter ng 2022 at P375 milyon noong unang tatlong quarter ng 2023.

Ayon sa COA, nabigo ang OVP na magbigay ng sapat na dokumentasyon at hindi ito sumunod sa COA-DBM Joint Circular No. 15 hinggil sa paggamit at pag-audit ng confidential funds.

Kasama rin sa unang artikulo ang findings ng National Bureau of Investigation (NBI) tungkol sa pagkakapareho ng sulat-kamay sa iba’t ibang acknowledgment receipts, gayundin ang sertipikasyon ng Philippine Statistics Authority (PSA) na hindi umiiral sa civil registry ang ilang pangalan gaya nina “Mary Grace Piattos” at “Kokoy Villamin.”

Samantala, ang ikalawang artikulo ay tumatalakay sa umano’y hindi maipaliwanag na yaman at mga discrepancy sa Statements of Assets, Liabilities and Net Worth (SALN) ni Duterte, kabilang ang umano’y patuloy niyang interes sa negosyo habang nanunungkulan bilang bise presidente.

Ayon sa Kamara, lumaki ang deklaradong net worth ni Duterte mula P7.2 milyon noong 2007 hanggang mahigit P88.5 milyon noong 2024, na sinasabing hindi tugma sa tinatayang P30 milyong kinita niya bilang opisyal ng gobyerno sa parehong panahon.

Tinukoy rin ng mga mambabatas ang records ng Anti-Money Laundering Council (AMLC) na nagpapakita umano ng P6.77 bilyong covered at suspicious transactions na sangkot si Duterte at kanyang asawa mula pa noong 2006.

Sa ikatlong artikulo naman, inaakusahan ang bise presidente ng panunuhol kaugnay ng umano’y pamimigay ng cash envelopes sa matataas na opisyal ng DepEd noong siya pa ang kalihim nito.

Batay umano ito sa testimonya nina dating Undersecretary Gloria Jumamil-Mercado, dating BAC chairperson Resty Osias, at dating chief accountant Rhunna Catalan.

Samantala, ang ikaapat na artikulo ay tumatalakay sa grave threats at inciting to sedition kaugnay ng mga pampublikong pahayag ni Duterte, partikular ang kanyang video press conference noong Nobyembre 2024 kung saan sinabi niyang nag-utos siya umano ng assassin laban kina Pangulong Ferdinand Marcos Jr., First Lady Liza Araneta-Marcos, at dating Speaker Martin Romualdez.

Lahat ng miyembro ng Kamara ay binigyan ng electronic copies at USB devices na naglalaman ng Committee Report No. 261 at House Resolution No. 989 kasama ang mga kalakip na ebidensya. Binigyan din ng parehong kopya ang mga complainant, respondent, at legal counsel nito.

Inaasahang magko-convene ang Senado bilang impeachment court sa oras na maipadala ang Articles of Impeachment upang simulan ang paglilitis. Kailangan ang boto ng dalawang-katlo ng lahat ng senador o hindi bababa sa 18 boto upang mahatulan si Duterte.

Kung mahatulan, si Duterte ang magiging kauna-unahang bise presidente sa kasaysayan ng Pilipinas na na-impeach, napatalsik sa puwesto, at nadiskuwalipika sa paghawak ng anumang posisyon sa gobyerno—na tuluyang magwawakas sa kanyang planong pagtakbo sa 2028 presidential elections.