DAR binatikos ng magsasaka sa ‘secret land conversions’

Tinuligsa ng mga magsasaka-benepisyaryo ng Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP) ang Department of Agrarian Reform (DAR) sa tinatawag nilang “secret land conversions” at green-grabbing sa mahigit 80-ektaryang Hacienda Bacayan—isang estate na inilagay sa ilalim ng CARP mahigit isang dekada na ang nakalipas ngunit ngayon ay ginagawang malalim na political at corporate energy zone.

Sinabi ng Task Force Mapalad sa kabila ng paglabas ng DAR ng mga notice of coverage (NOCs) para sa lupain noong 2012, 2013, at 2014, at sa kabila ng malinaw na mga administratibong utos na nag-uutos sa pagkumpleto ng land acquisition and distribution (LAD) sa isang napapanahong paraan—kabilang ang DAR Administrative Order No. ektarya ay iginawad sa 58 natukoy na magsasaka-benepisyaryo.

Nabatid sa press statement sinabi ng Task Force Mapalad sa halip, nakuha ng may-ari ng lupa na Canetown Development Corp., isang subsidiary ng makapangyarihang Victorias Milling Company (VMC), ang pag-apruba ng DAR para sa conversion ng lupa—Lot 5 (23.37 ektarya) noong 2022, na sinundan ng Lots 7 at 8-B-D (38 ha pinagsama-sama) noong 2025—para magamit sa isang proyekto ng solar farm ng kaakibat nito sa Victorias GreenGEC.

Ayon pa sa grupo ng mga magsasaka na nakahanda ang VGEC na kumita nang malaki mula sa pamamaraang ito: ang Department of Energy (DOE) ay naggawad sa kumpanya ng tatlong solar projects sa Victorias City at Manapla na may kabuuang potensyal na kapasidad na higit sa 210 megawatts, na nangangailangan ng hanggang 400 ektarya ng lupa.

“We Were Left Blind” – Farmers Decry Lack of Due Process “Hindi kami na-inform nang maayos, hindi nabigyan ng pagkakataong lumaban. Ang proseso ay itinago sa anino,” sabi ni Jennifer Dacuba, isa sa mga farmer-beneficiaries sa Hacienda Bacayan at isang local community organizer volunteer ng national peasant federation Task Force Mapalad (TFM).

Nabatid pa na inilarawan ng mga magsasaka ang isang tahasang paglabag sa nararapat na proseso. Noong Oktubre 2023, una nilang nakita ang mga billboard ng DAR na naka-post sa Hacienda Bacayan hinggil sa conversion ng Lot 7 at Lot 8-B-D, ngunit ang mga signage na ito ay walang mga kritikal na petsa—kabilang ang petsa ng aplikasyon, petsa ng pag-post, petsa ng inspeksyon ng lupa ng DAR, at petsa ng pag-apruba. Nang muli nilang suriin noong Marso 2025, ang parehong mga billboard ay wala pa ring petsa.

Sinabi pa ng Task Force Mapalad sa pamamagitan ng pagmamanipula sa timeline, epektibong ninakawan ng DAR ang mga benepisyaryo ng mga magsasaka ng Bacayan ng kanilang legal na karapatan na labanan ang conversion. Pero bago pa man iyon, tinanggal na ng DAR sa kanila ang Lot 5 sa pamamagitan ng conversion order na inisyu ng DAR Central Office – Land Use Cases Committee (LUCC) noong Disyembre 19, 2022.

“Ang mga ito ay hindi lamang mga kumpanya. Ito ay mga dynastic corporate powers na may political muscle na maaaring yumuko sa mga batas sa reporma sa lupa para sa tubo,” sabi ni Teresita Tarlac, TFM-Negros Chapter president.

Kaugnay nito sinikap naman ng sumulat na makuha ang panig ng Department of Agrarian Reform (DAR) particular ang Public Assistance and Media Relations Service (PAMRS) ng DAR subalit nabigo ang sumulat na makuha ang panig nito. (Boy Celario)